บริษัท AI ในประเทศไทย: สิ่งที่ควรพิจารณาในปี 2026

การเลือกบริษัท AI ในประเทศไทยในปี 2026 ไม่ได้ง่ายขึ้นกว่าเมื่อสองปีก่อน แต่กลับยากขึ้น บริษัทจำนวนมากขึ้นเรียกตัวเองว่าบริษัทพัฒนา AI ในประเทศไทย พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลมีการบังคับใช้จริง และร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยปัญญาประดิษฐ์ได้ผ่านการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะแล้ว การสาธิตระบบแทบไม่เคยเป็นส่วนที่ยาก สิ่งที่ทำให้ผู้ให้บริการแต่ละรายแตกต่างกันคือสิ่งที่เกิดขึ้นกับข้อมูล ระบบเดิม และพันธะทางกฎหมายของท่านหลังการสาธิตจบลง

คู่มือนี้สรุปสิ่งที่ควรตรวจสอบ เรียงตามลำดับความสำคัญโดยประมาณ ไม่ว่าท่านจะเลือกผู้ให้บริการรายใด

เริ่มจากข้อมูลส่วนบุคคล ไม่ใช่จากโมเดล

พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มีผลบังคับใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2565 ระบบ AI มักแตะต้องข้อมูลส่วนบุคคลมากกว่าที่ระบุไว้ในขอบเขตโครงการ ทั้งข้อความจากลูกค้า ภาพสแกนเอกสารแสดงตน เสียงบันทึกการสนทนา ประวัติพนักงาน และอีเมลจากผู้ขาย สำหรับกรณีการใช้งานของท่าน ควรขอให้ผู้ให้บริการแสดงให้เห็นว่า

• ระบบจะเก็บข้อมูลส่วนบุคคลใดบ้าง และใช้ฐานทางกฎหมายใดสำหรับแต่ละวัตถุประสงค์
• ระบบขอความยินยอมที่จุดใด และเก็บความยินยอมไว้คู่กับข้อมูลที่เกี่ยวข้องหรือไม่
• คำขอเข้าถึงหรือลบข้อมูลได้รับการจัดการภายในระบบอย่างไร ไม่ใช่เพียงเขียนไว้ในนโยบาย
• ข้อมูลแต่ละประเภทถูกเก็บไว้นานเท่าใด และสิ่งใดเป็นตัวลบข้อมูล
• ข้อมูลชีวภาพและข้อมูลสุขภาพ ซึ่งกฎหมายถือเป็นข้อมูลอ่อนไหว ถูกแยกเก็บและจำกัดการเข้าถึงเข้มงวดกว่าหรือไม่

หากผู้ให้บริการตอบด้วยนโยบายความเป็นส่วนตัวแทนการอธิบายว่าระบบทำงานอย่างไร แสดงว่ายังไม่ได้ทำงานส่วนนี้ บทความ PDPA กับ AI อธิบายพันธะเหล่านี้อย่างละเอียด

ถามว่าโครงสร้างพื้นฐานตั้งอยู่ที่ใด

ที่ตั้งของข้อมูลเป็นการตัดสินใจเชิงออกแบบ ไม่ใช่รายละเอียดปลีกย่อย ควรถามว่าโมเดลทำงานที่ใด ข้อมูลและข้อมูลสำรองจัดเก็บที่ใด ผู้ประมวลผลช่วงรายใดเข้าถึงข้อมูล และอยู่ในประเทศใด หากข้อมูลส่วนบุคคลถูกส่งออกนอกประเทศไทย กฎการส่งข้อมูลข้ามพรมแดนตาม PDPA จะมีผลบังคับ และสัญญากับประกาศความเป็นส่วนตัวของท่านต้องสะท้อนข้อเท็จจริงนั้น

งานบางประเภทใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วมได้ แต่บางประเภท เช่น เวชระเบียนผู้ป่วยหรือเอกสารแสดงตน อาจต้องติดตั้งแบบส่วนตัว ภายในองค์กร หรือภายในภูมิภาคที่กำหนด คำตอบที่มีประโยชน์จะระบุที่ตั้งและทางเลือกได้ชัดเจน คำตอบว่า "ทำงานบนคลาวด์" เป็นสัญญาณว่าควรถามต่อ

มองหา AI ที่มีการกำกับดูแลและบันทึกตรวจสอบย้อนหลังที่ใช้ได้จริง

ควรถามว่าระบบได้รับอนุญาตให้ทำอะไร และท่านจะพิสูจน์ได้อย่างไรว่าระบบทำอะไรไปแล้ว AI ที่มีการกำกับดูแลหมายถึงขอบเขตที่เขียนไว้และบังคับใช้จริง ได้แก่ การกระทำที่ระบบทำได้ ข้อมูลที่แต่ละบทบาทมองเห็น ขีดจำกัดของสิ่งที่ระบบตัดสินใจเองได้ และหัวข้อที่ต้องส่งต่อให้คนเสมอ

ทุกการกระทำควรทิ้งบันทึกที่คนซึ่งไม่ได้อยู่ในเหตุการณ์สามารถย้อนดูได้ ทั้งข้อมูลนำเข้า การตัดสินใจ กฎที่อนุญาตให้ทำ และผลลัพธ์ มาตรฐานนี้กำลังกลายเป็นข้อกฎหมาย ร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยปัญญาประดิษฐ์ที่สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เปิดรับฟังความคิดเห็นในเดือนกรกฎาคม 2026 จัดระบบเป็นระดับความเสี่ยง และกำหนดให้ระบบที่สื่อสารกับผู้คนต้องแจ้งว่าเป็น AI และเก็บบันทึกสิ่งที่ทำ

ควรถามด้วยว่าวัดคุณภาพอย่างไร ชุดทดสอบที่สร้างจากคำถามจริงและคำตอบที่คาดหวัง ซึ่งรันก่อนเปิดใช้งานและทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลง คือสิ่งที่แยกระบบที่ผ่านการทดสอบออกจากระบบที่อาศัยความหวัง

ตรวจสอบการเชื่อมต่อกับระบบที่ใช้อยู่

คุณค่าส่วนใหญ่ของ AI มาจากการเชื่อมต่อกับข้อมูลที่องค์กรมีอยู่แล้ว เช่น ระบบบริหารจัดการโรงแรม (PMS) ระบบ ERP ในโรงงานหรือธุรกิจจัดจำหน่าย ระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ (EHR) และระบบการเงินในโรงพยาบาล หรือระบบ CRM ของฝ่ายขาย ควรถามว่าผู้ให้บริการเคยเชื่อมต่อระบบประเภทเดียวกับของท่านมาก่อนหรือไม่ การเชื่อมต่ออ่านข้อมูลอย่างเดียวหรือเขียนกลับด้วย และจะเกิดอะไรขึ้นเมื่อระบบต้นทางใช้งานไม่ได้

ควรระวังข้อเสนอที่เริ่มต้นด้วยการเปลี่ยนระบบหลักที่ยังใช้งานได้ดี ประโยชน์มักอยู่ในชั้นที่ทำงานอยู่เหนือระบบเดิม ซึ่งอ่านข้อมูลจากสิ่งที่มีอยู่และเพิ่มการตัดสินใจที่ระบบเดิมทำไม่ได้

ทดสอบการรองรับภาษาไทยด้วยข้อมูลของท่านเอง

คำว่า "รองรับภาษาไทย" อาจหมายถึงตั้งแต่เมนูที่แปลแล้ว ไปจนถึงระบบที่อ่านเอกสารภาษาไทยและตอบเป็นภาษาไทยได้แม่นยำเท่าภาษาอังกฤษ ควรทดสอบด้วยข้อมูลจริงของท่าน เช่น บัตรประชาชน อีเมลจากผู้ขาย คู่มือพนักงาน และข้อความจากลูกค้าที่สลับไทยกับอังกฤษในบทสนทนาเดียว หากลูกค้าหรือแขกของท่านเป็นชาวต่างชาติ ควรทดสอบภาษาที่พวกเขาใช้จริงด้วย และตรวจดูว่าหน้าจอยังแสดงผลได้ดีเมื่อข้อความยาวกว่าภาษาอังกฤษ

ขอผลงานอ้างอิงที่ตรวจสอบได้

ขอกรณีศึกษาที่ระบุชื่อลูกค้า อธิบายขอบเขตงานอย่างถูกต้อง และบอกสถานะตรงไปตรงมา ไม่ว่าจะเป็นข้อเสนอ ต้นแบบ โครงการนำร่อง อยู่ระหว่างพัฒนา หรือใช้งานจริง ตัวเลขใดก็ตามควรระบุว่าวัดที่ใด รางวัลควรระบุว่าใครเป็นผู้ได้รับ ผู้ให้บริการที่ระบุชัดว่าสิ่งใดยังไม่ได้ใช้งานจริง มักจะแม่นยำในเรื่องอื่นด้วย

เลือกโครงการที่เริ่มต้นด้วยการตรวจประเมิน

วิธีเริ่มต้นที่มีความเสี่ยงต่ำคือการตรวจประเมินการปฏิบัติงานแบบมีค่าใช้จ่ายและขอบเขตชัดเจน ว่าข้อมูลเกิดขึ้นที่ใด มีการตัดสินใจเรื่องใดและโดยใคร ปัจจุบันล้มเหลวที่จุดใด และสิ่งใดต้องย้อนตรวจสอบได้หากการตัดสินใจถูกโต้แย้ง ผลลัพธ์ควรเป็นเอกสารที่ท่านเป็นเจ้าของ และนำไปใช้กับผู้พัฒนารายใดก็ได้

การตรวจประเมินบางครั้งได้ข้อสรุปว่าก้าวแรกที่ถูกต้องยังไม่ใช่ระบบ AI ผู้ให้บริการที่พร้อมเขียนข้อสรุปนั้นไว้เป็นลายลักษณ์อักษรเป็นผู้ที่ควรรับฟัง Opsian เผยแพร่ตัวอย่างรายงานการตรวจประเมินที่ปกปิดข้อมูลแล้ว แยกตามประเภทการปฏิบัติงาน (ภาษาอังกฤษ) เพื่อให้เห็นเอกสารฉบับสมบูรณ์ก่อนว่าจ้างผู้ใด

Opsian อยู่ตรงไหน

Opsian เป็นทางเลือกหนึ่งที่ควรพิจารณา Opsian เป็นบริษัทวิศวกรรม AI และซอฟต์แวร์สำหรับองค์กรของสหรัฐอเมริกา งานส่งมอบและโครงสร้างพื้นฐานทั้งหมดตั้งอยู่ในสหรัฐอเมริกา และให้บริการลูกค้าไม่ว่าลูกค้าจะดำเนินธุรกิจที่ใด รวมถึงในประเทศไทย ในกรณีที่ข้อมูลต้องอยู่ในสถานที่ที่กำหนด ระบบสามารถติดตั้งแบบส่วนตัว ภายในองค์กร หรือภายในภูมิภาคได้

ผลงานในประเทศไทย ได้แก่ ระบบยืนยันตัวตน ENTRIX ที่ RoomQuest ซึ่งใช้งานจริงในทุกโรงแรมของ RQ | Opsian Hotels ระบบรับส่งข้อความกับแขกและคอนเซียร์จบน LINE ของ RQ | Opsian Hotels ระบบ ERP ที่ใช้ AI ร่วมกับ K.C. Metalsheet ที่ขอนแก่น ซึ่งวางแผนไว้ห้าระยะจนถึงการเปิดใช้งาน และข้อเสนอชั้นข้อมูลอัจฉริยะสำหรับโรงพยาบาลพร้อมต้นแบบระบบจัดอัตรากำลังที่โรงพยาบาลนวเวช อินเตอร์เนชั่นแนล (กรณีศึกษาเป็นภาษาอังกฤษ) ทุกโครงการเริ่มต้นด้วยการตรวจประเมิน ซึ่งท่านนัดหมายได้ที่นี่

แหล่งข้อมูล

• สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
• สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์